Soğuk Savaş Dönemi

Soğuk Savaş Dönemi

-Soğuk Savaş Kavramı ve Dönemin Özellikleri
-Soğuk Savaş Dönemi’nde Türkiye ve Hayat
-Soğuk Savaş Dönemi’nde Dünyadaki Gelişmeler

Soğuk Savaş Kavramı ve Dönemin Özellikleri


II. Dünya Savaşı’ndan sonra ABD ile SSCB arasında, SSCB’nin dağılmasına kadar gerginlik ve sınırlı çatışmalar ile siyasi, psikolojik, ekonomik, bilim ve teknoloji alanlarındaki rekabet dönemine Soğuk Savaş Dönemi denir.
– SSCB ile ABD’nin II. Dünya Savaşı’ndan birer süper güç olarak ortaya çıkması Soğuk Savaş sürecini başlatmıştır.
– II dünya savaşından sonra Orta, Doğu ve Güneydoğu Avrupa’da SSCB’nin etkisi artmaya başlamış ve bu bölgedeki ülkeleri bir ölçüde kendi şemsiyesi altına almıştır.
– Bundan çekinen ABD ve İngiltere, Batı Avrupa’da ve başka yerlerde Sovyet yanlısı komünist partilerin iktidara gelmemesi için çeşitli girişimlere bulunmuşlardır.
– Bu gelişmeler iki taraf arasında karşılıklı ittifakların ortaya çıkmasına (NATO ve Varşova Paktı) ve gerginliğin giderek tırmanmasına yol açmıştır.

Soğuk Savaş Dönemi’nde Türkiye’de Hayat


Siyasi Gelişmeler


Temmuz 1945’te Nuri Demirağ tarafından Milli Kalkınma Partisi kurulmuş, diğer taraftan CHP Milletvekili (Celal Bayar, Adnan Menderes, Refik Koraltan, Fuat Köprülü) parti programı ve kanunlardaki bazı değişiklik tekliflerinin (Dörtlü Takrir) CHP grup toplantısında reddedilmesi üzerine partiden ayrılarak 7 Ocak 1946’da Demokratik Partiyi (DP) kurmuşlardır.
1946 yılında ilk kez çok partili seçimler yapılmış, aynı yıl “tek dereceli seçim usulü” benimsemiştir.
Ancak “açık oy, gizli sayım” prensibi neden ile seçimi CHP kazanmıştır.
1950 yılında “gizli oy, açık sayım” prensibi uygulanmış, yapılan seçimleri Demokrat Parti kazanarak 27 yıllık CHP iktidarına son vermiştir. Bu seçim “Beyaz Devrim” olarak anılmıştır. Demokrat Parti 10 yıl iktidarda kalmıştır.
27 Mayıs 1960 İhtilali ile Milli Birlik Komitesi ve Orgeneral Cemal Gürsel komutasındaki ordu yönetime el koymuş ve 10 yıllık Demokrat Parti iktidarı sona ermiştir.
1960 Askeri Darbesi ile Başbakan Adnan Menderes ile Fatih Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan idam edilmiştir.
27 Mayıs 1960 Darbesi’nden sonra Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel’in emri ile ilk Türk yerli otomobil olan “Devrim” Eskişehir’de yapılmıştır.
1961 Anayasası ile Cumhuriyet Senatosu ve Anayasa Mahkemesi kurulmuştur.

Ekonomik Gelişmeler


1946 yılında yapılan kur ayarlaması ile TL’nin değeri %53,6 oranında düşürülerek 1 Amerikan Doları karşılığı 2,80 TL olarak kur sabitlenmiştir. Bu dönemde yapılan kur ayarlaması nedeni, savaş sonrası uluslararası fiyat düzeylerine ve yeni ekonomi politikalarına uyum sağlayarak ihracatı artırmaktır. Ancak bu kur ayarlaması istenilen sonuçları vermemiştir.
1947 yılında IMF ve Dünya Bankası gibi kuruluşlara üyelik kabul edildi.
1947 Türkiye İktisadi Kalkınma Planı hazırlanarak Marshall Planı çerçevesinde alınacak yardımlar için gerekli hazırlık yapılmıştır. Bu plan tarım, haberleşme, sulama, enerji, demir-çelik, maden ve sanayi alanlarını temel etkinlik noktaları olarak kabul ediyor ve tarımsal gelişme üzerinde odaklaşıyordu.
Türkiye 1948’de Marshall Planı yardım kapsamına alınarak OEEC’ye (Avrupa İktisadi İşbirliği Örgütü) üye olmuştur.
Demokrat Parti’nin iktidara gelmesiyle yeni hükümet devletin ekonomik yaşamındaki etkinliklerini sınırlamaya ve özel kesimin gelişmesini desteklemeye önem vermiştir.
1950-1953 döneminde gerek tarımda gerekse sanayileşmede önemli gelişmeler sağlanmıştır. Tarımın makineleşmesi, kredi imkânları ve tarım için belirlenen yüksek fiyat politikası ile birlikte iklimin elverişli olması, bu dönemde tarım üretimini artırmıştır. Aynı zamanda, yabancı sermaye girişini kolaylaştırıcı uygulamalar, para arzının artırılması, ithalatın sınırlandırılması ve dış krediler ile yardımlar sayesinde de hızlı bir gelişme gözlenmiştir. Bu dönemde, büyük kamu yatırımlarına ağırlık verilmiştir.
Plansız ekonominin ortaya çıkardığı olumsuzluklar ve ardından gelen askeri müdahale üzerine 1960 yılında Devlet Planlama Teşkilatı’nın kurulmasıyla tekrar planlı ekonomiye geçilmiştir.
1950-60 arası dönemde tarımda, hayvancılıkta, üretimde 1945-49 ve 1960-70 arası döneme göre oldukça önemli gelişmeler sağlanmıştır.

Soğuk Savaş Dönemi’nde Dünyadaki Gelişmeler


Sputnik Uydusu: 1950´lerin başında hem ABD hem de SSCB uzaya ilk uyduyu fırlatmak için birbirleriyle bir yarış içine girmişlerdi. ABD´nin başarısız denemelerinin ardından hiç beklenmedik bir zamanda SSCB, bir basketbol topu büyüklüğünde 85 kg ağırlığındaki
Sputnik I uydusunun yörüngeye oturtulduğunu açıkladı. Sovyetler, 3 Kasım 1957´de bu kez uzaya giden ilk canlı olan Layka adlı köpeği taşıyan Sputnik II uydusunu da başarıyla fırlattı.Bu Uzay Yarışını SSCB’nin kazandığı anlamına geliyordu. Bu dönemdeki diğer önemli buluşlar:
– Transistör ( 1947) , Kalp pili ( 1950) Lazer ( 1960),
– 1946 John Mauchy ve John Eckert’in geliştirdiği, Amerika’nın ilk elektronik bilgisayarı ENIAC halka gösterildi.
– 1947 Edwin Land bir dakikadan az bir sürede siyah beyaz fotoğraf çıkaran polaroid makineyi icat etti.
– 1948 Willard Franck Libby, radyoaktif karbonla (karbon 14) tarihleme yöntemini geliştirdi.
– 1949 İngiliz yazar George Orwell, ”1984”ü yazdı.
– 1949 SSCB’de ilk atom patlaması oldu.
– 1951 Kaptan Cousteau, Calypso Okyanus Gemisi’yle ilk yolculuğuna çıktı.
– 1952 İlk bilgisayar IBM-701 piyasaya çıktı.
– 1952 Fransa’yla İngiltere arasında ilk uluslararası televizyon bağlantısı kuruldu.
– 1952 Fransız romancı François Mauriac, Nobel Edebiyat Ödülü’nü aldı.
– 1953 Francis Crick ile James Watson DNA molekülünün yapısını keşfetti.
– 1954 Nükleer enerjiyle çalışan ilk denizaltı Nautilus, ABD tarafından suya indirildi.
– 1962 Telefon konuşmalarının yanında canlı televizyon görüntülerini de ileten Telstar adlı uydusu fırlatıldı.
– 1962 Ünlü müzik topluluğu Beatles, ilk plağının kaydını yaptı.

ÖRNEK SORU:


II. Dünya Savaşı'ndan sonra ABD ile SSCB arasında yaşanan ve SSCB'nin dağılmasına kadar devam eden gerginlik ve sınırlı çatışmaya verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
A) Soğuk Savaş
B) Yumuşama
C) Berlin Buhranı
D) Kübra Krizi
E) Kore Savaşları