Dünya Edebiyatı

Dünya Edebiyatı

Eski Yunan Edebiyatı


– M.Ö. 9. yüzyılla MS. 2. yüzyıl arasını kapsar.
– Destan (epik şiir), didaktik ve pastoral şiir, tragedya, ko­medya, fabl, tarih, biyografi, felsefe, söylev türlerinde eserler verilmiştir.
– Dönemin en önemli ürünleri İlyada ve Odysseia destan­larıdır.
– Felsefe alanında Sokrates, Eflatun (Devlet adlı eseri önem­lidir.) ve Aristo (Poetika) önemli isimlerdir.
– Söylev türünde Demostones en önemli isimdir.
– Gezi yazısı türündeki önemli isim Anabasis (On Binlerin Dönüşü) adlı eseriyle Ksenefon’dur.

HOMEROS


– M.Ö. 9. yüzyılda yaşamıştır.
– Eski Yunan’ın en önemli şairidir.
– İlyada ve Odysseia’yı derlemiştir.
– İlyada, M.Ö. 1200’lü yıllarda Yunanlılarla Troyalıların sava­şını anlatır.
– Odysseia’da, İlyada destanında da önemli bir yeri olan Kral Odiyyesseus’un, savaş sonrasında, kral­lığına düşman olanlarla mücadelesi anlatılır.
Eserleri: İlyada, Odysseia

HESİODOS


– M.Ö. 8. yüzyılda yaşamıştır.
– Didaktik şiirin kurucusudur.
Eseri: İşler ve Günler

AİSOPOS (EZOP)


– M.Ö. 6. yüzyılda yaşamıştır.
– Fabl türünün kurucusudur.
Eseri: Fabllar

HERODOTOS


– M.Ö. 8. yüzyılda yaşamıştır.
– “Tarihin Babası” olarak anılır.
– Tarih türünün kurucusu kabul edilmektedir.

İngiliz Edebiyatı


SHAKESPEARE


–Dünyanın en büyük tiyatro yazarlarındandır.
– Komedi ve dram türlerinde eser vermiştir.
– Eserlerinde nazım ve nesir karışık kullanılmıştır.
Romeo ve Jüliet, Hamlet, Macbeth, Othello, Kral Lear dramlarından bazılarıdır;
Venedik Taciri, Yanlışlıklar Komedyası, Vindsor’lu Şen Kadınlar komedilerinden bazılarıdır.

MİLTON


– Tasvir ve ruh çözümlemelerini oldukça ustaca kullanmıştır.
En önemli eseri: Kaybolmuş Cennet‘tir.

Amerikan Edebiyatı


MARK TWAİN (1835-1910)


– Realizm akımı sanatçısıdır.
– Mizah alanında ünlüdür.
– Geleneklere karşı çıkar.
– Toplum gerçeklerini anlatmıştır.
Tom Sawyer’in Maceraları, Missisippi’de Hayat, Altın Çağ, Esrarlı Yabancı önemli eserleridir.

JACK LONDON (1876-1916)


– Eserlerinde genelde insanları işlemiştir.
– Toplumu ilgilendiren konularda yazmıştır.
– İnsanların kabalığını okuyucuyu sarsacak şekilde vermiştir.
Vahşetin Çağrısı, Kurt Kanı, Beyaz Diş, Deniz Kurdu, Sınıf Savaşları önemli eserleridir.

Alman Edebiyatı


WOLFGANG GOETHE (1749-1832)


– Romantizm akımına mensuptur.
– Tiyatro, roman, şiir, gezi yazılarında eserleri vardır.
– Eserlerinde kendi iç dünyasını, acılarını anlatmıştır.
– “Faust” adlı eserinde hayat felsefesini yansıtmıştır. Dram türünde olan eseri dünyada önemli bir yere sahiptir.
– Şiirlerinde halk söyleyişinden, ahenk unsurlarından yararlanmıştır.
Genç Wether’in Acıları, Doğu-Batı Divanı, Baladlar, Wilhem Meister’in Çıraklık Yılları önemli eserleridir.

FRİEDRİCH VON SCHİ(1759-1805)


– Romantizm akımına mensuptur.
– Dram ve lirik şiirleriyle tanınır.
– Tarih ve felsefe alanında araştırmalar yapmıştır.
– Deneme, tarih, şiir, tiyatro, felsefeyle ilgili eserler vermiştir.
Wilhelm Tell, Haydutlar, Don Carlos önemli eserleridir.

Fransız Edebiyatı


– Fransız edebiyatının ilk örneklerini destanlar oluşturur.
– Bu edebiyatın en önemli destanı Chanson de Röland des­tanıdır.
– Fransız edebiyatında, 12. yüzyıldan, özellikle de Rönesans’tan sonra büyük gelişmeler görülür.

MONTAİGNE (1533 – 1592)


– “Denemeler” adlı üç ciltlik eseri vardır.
– Bu eseriyle deneme türünün kurucusudur.
Eseri: Denemeler

LA FONTAİNE (1621 – 1685)


– Fabl türünün usta ismidir.
– Klasisizm akımına bağlıdır.
– Didaktik şiirler yazmıştır.
– Fabllarının konusunu Eski Yunan ve Latin yazarlarından almıştır.
– Özellikle fabl türündeki eserleriyle tanınan Aisopos (Ezop)’tan etkilenmiştir.
Eseri: Fabllar

MOLİERE (1622 – 1673)


– Dünya edebiyatının en önemli komedya yazarlarındandır.
– Komedyalarında güldürürken düşündürmeyi amaçlamıştır.
– Töre ve karakter komedilerinin başarılı örneklerini vermiştir.
– Komedyalarında, cimriliği, ikiyüzlülüğü, sonradan görmeliği vs. anlatmıştır.
Eserleri: Gülünç Kibarlar, Kocalar Mektebi, Kadınlar Mektebi, Tartüffe, Bilgiç Kadınlar, Zoraki Hekim, Zoraki Evlilik, Kibarlık Budalası, Scapin’in Dolapları, Cimri, Hastalık Hastası


VİCTOR HUGO (1802 – 1885)


– Romantizm akımının önemli sanatçısıdır.
– Şiir, tiyatro ve roman türlerinde eserler vermiştir.
– Cromwell adlı yapıtının ön sözünde romantizmin kurallarını ortaya koymuştur.
– “Sefiller” adlı ünlü romanında ekmek çaldığı için beş yıl kürek cezasına çarptırılan Jean Valjean’ın kaçmaya çalış­tığı için on dokuz yılı bulan mahkûmluğundan sonra peşini bırakmayan geçmişi konu edilir.

EMİLE ZOLA (1840 – 1902)


– Natüralizmin ve “deneysel roman” anlayışının öncüsüdür.
– Romanlarındaki kişileri, soyaçekimlerin, içgüdülerin ve sosyal koşulların bir ürünü olarak anlatmıştır.
Eserleri: Nana, Germinal, Toprak, Doktor Paskal, Hakikat, Meyhane

ALBERT CAMUS (1913 – 1960)


– Roman türündeki eserleriyle tanınır.
– Varoluşçuluk akımını felsefi alandan edebiyata taşıyan isimlerdendir.
Eserleri: Veba, Yabancı

JEAN PAUL SARTRE (1905 – 1980)


– Varoluşçuluk akımının öncülerindendir.
– Deneme, öykü, roman, tiyatro türlerinde eserleri vardır.
Eserleri: Duvar, Bulantı

İtalyan Edebiyatı


– İtalya, Rönesans’ın doğduğu yerdir.
– Dante, Petrarca ve Boccacio 14. yüzyılda halk dilini yazı dili haline getirerek İtalyan edebiyatının oluşmasını sağlamışlardır.

DANTE (1265 – 1321)


– İtalyan edebiyatının en büyük şairidir.
– Rönesans’ın hazırlayıcılarındandır.
Eserleri: İlahi Komedya (Terza-rima nazım şekliyle yazılmıştır.), Yeni Hayat

ARİOSTA (1474 – 1553)


– Rönesans döneminin önemli sanatçılarındandır.
– Çılgın Orlando adlı yapma destanı ile tanınmıştır.
– Bu destanda Hıristiyanlarla Müslümanlar arasındaki sa­vaşları anlatır.
Eseri: Çılgın Orlando

İspanyol Edebiyatı


– Rönesans’ın etkisinde kalan ilk ülkelerdendir.
– Halk destanları bakımından zengin bir ülkedir.
– Bu destan geleneği, modern roman türünün ilk örneği olarak kabul edilen Don Kişot’ un bu ülkede yazılmasında etkili olmuştur.

CERVANTES (1547 – 1616)


– Don Kişot adlı eseriyle modern romanın kurucusu olmuştur.
– Roman, İspanyol bir köy asilzadesi olan Don Kişot’un okuduğu şövalye hikâyelerinin etkisiyle aklını kaçırması ve Sancho Panza’yı da yanına alarak bir şövalye gibi ülke ülke dolaşmasını anlatır.
Eseri: Don Kişot

Rus Edebiyatı


– Rus edebiyatının sözlü edebiyat döneminin en önemli ürünü İgor Destanı’dır.
– Özellikle 19. yüzyılda Rus edebiyatı büyük ilerlemeler göstermiştir.

PUŞKİN (1799 – 1837)


Romantizmin önemli şair ve romancısıdır.
Modern Rus Edebiyatının kurucusu kabul edilmektedir.
Eserleri:
Şiir: Çingeneler
Roman: Yüzbaşının Kızı

GOGOL (1809 – 1952)

– Realist bir yazardır.
– Mizahi, yergici bir anlatımı vardır. “Palto” adlı hikâyesiyle tanınır.
Eserleri:
Roman: Ölü Canlar
Tiyatro: Müfettiş, Bir Delinin Hatıra Defteri

DOSTOYEVSKİ (1821 – 1881)


– Dünya edebiyatının büyük, realist romancısıdır.
– İnsan ruhunu anlatmadaki başarısıyla tanınır.
– Üniversiteli bir genç olan Raskalnikof’un cinayet işlemeye kadar giden psikolojisini ve sonrasındaki vicdan azaplarını anlattığı Suç ve – Ceza adlı romanıyla tanınır.
Eserleri: Suç ve Ceza, Karamazov Kardeşler, Budala, Kumarbaz, İnsancıklar, Ecinniler, Ölü Bir Evden Anılar

TOLSTOY (1828 – 1910)


– Dünya edebiyatının önemli realist romancısıdır.
– Romanlarında dikkatli gözlemciliği, karakterleri gerçekçi aktarışı öne çıkar.
Eserleri: Savaş ve Barış, Anna Karenina, Diriliş, Hacı Murat, Yaşayan Ölü, İvan İlyiç’in Ölümü, Kazaklar

ÇEHOV (1860 – 1904)


– Kendi adıyla da anılan durum-kesit öyküsünün kurucusu olmuştur.
– Realist bir yazardır.
Eserleri:
Öykü: Hikâyeler (4 cilt)
Tiyatro: Vanya Dayı, Vişne Bahçesi, Üç Kızkardeş, Martı

ÖRNEK SORU:


-Moliere
-La Fontaine
Bu yazarların ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A)Tanzimat sanatçılarını etkilemeleri
B)Alman edebiyatı sanatçıları olmaları
C)Yalnızca tiyatro yazmaları
D)Realizmden etkilenmiş olmaları
E)Kişilerinin kusursuz olmasına önem vermeleri